Swipe down for English version
Σύρετε για την ελληνική απόδοση
Deutsche Fassung:
Die 166 cm hohe Statue stellt eines der sehr wenigen vollständig erhaltenen Exemplare von kyprischen Frauenstatuen der archaischen Epoche dar. Streng auf Frontalansicht ausgerichtet steht die flach gearbeitete Kalksteinfigur aufrecht, ihr linker Arm liegt seitlich am Körper an und hält eine Situla, während der rechte Arm vor den Oberkörper geführt ist und eine stark stilisierte Blume zwischen die kleinen Brüste hält, wahrscheinlich eine Lotusblume. Der hohe soziale Status der Frau geht – neben dem mit der Herstellung einer so großen Steinfigur einhergehenden, auch finanziellen Aufwand – aus dem reichen Schmuck hervor. Sie trägt zwei mehrgliedrige Halsketten mit zentralem Anhänger und ein eng anliegendes Halsband, ebenfalls vielgliedrig, mit einem zentralen Schmuckelement, dazu voluminöse Ohrgehänge und die für Zypern typischen, wohl aus vergänglichem Material gefertigten, Ohrenkappen, sowie ein Haarband oder Diadem. Das Gesicht mit den schrägstehenden, mandelförmigen Augen zeigt kein archaisches Lächeln mehr, ein Hinweis für die relativ späte Datierung innerhalb der kypro-archaischen Epoche.
Typisch für diese Epoche, aber auch mit der Aufstellungstechnik in den kyprischen Heiligtümern einhergehend, ist das schwere, sich nach unten verbreiternde Kleidungsstück, unter welchem die etwas klobigen, nackten Füße hervorschauen. Da das Gewand neben den Füßen bis auf die relativ kleine, mit der Figur aus einem Block gearbeitet Plinthe reicht, erhöht sich dadurch die Stabilität der Skulptur. Mit der Plinthe war die Statue in eine Basis, oder – wie im Heiligtum auf der Ostakropolis von Idalion mehrfach nachgewiesen – direkt in entsprechende Öffnungen im Felsen eingelassen und verzapft. Ikonographische und stilistische Details legen nahe, dass die Skulptur ursprünglich aus der zentralen Mesaoria-Ebene Zyperns stammt und dort wohl in einem der zahlreichen Heiligtümer als Votivgabe aufgestellt war, beispielsweise im Heiligtum der Großen Göttin/Aphrodite von Idalion. Trotz der beeindruckenden Größe wird sie kein Götterbild dargestellt haben, sondern eine Besucherin des Heiligtums, eine sogenannte Adorantin, allenfalls eine Priesterin des Kultes der Großen Göttin.
Die Skulptur tauchte um das Jahr 1930 im Kunsthandel auf, verfügt also nicht über eine gesicherte archäologische Provenienz. Es fällt auf, dass in jenen Jahren zahlreiche hochqualitative kyprische Antiken, darunter auch mehrere Großplastiken, auf den Kunstmarkt gelangten. Möglicherweise ist dies ein Hinweis auf erhöhte illegale Grabungstätigkeiten jener Jahre, welche unter Umständen von den spektakulären Ergebnissen der von 1927 bis 1931 auf Zypern durchgeführten Swedish Cyprus Expedition animiert waren. Das Stück wurde vom deutschen Bankier und Kunstsammler Eduard von der Heydt (1882–1964) aus dem pariser Kunsthandel erworben und gelangte mit dem Gros seiner umfassenden Privatsammlung Mitte des 20. Jahrhunderts in das Museum Rietberg nach Zürich.
English version:
The 166 cm tall statue represents one of the very few fully preserved examples of Cypriot female sculptures from the Archaic period. Strictly oriented towards a frontal view, the flat-worked limestone figure stands upright; her left arm rests along her side holding a situla, while the right arm is brought across the upper body, holding a strongly stylised flower between the small breasts, probably a lotus blossom. The woman’s high social status is indicated—besides the considerable financial outlay associated with producing such a large stone figure—by her rich jewellery. She wears two multi-strand necklaces with central pendants and a close-fitting, equally multi-stranded choker with a central decorative element, along with voluminous earrings and the ear-caps typical of Cyprus, likely made of perishable material, as well as a hairband or diadem. The face, with its slanted almond-shaped eyes, no longer displays an Archaic smile, a feature that points to a relatively late date within the Cypro-Archaic period.
Typical of this period, and also related to the method of installation in Cypriot sanctuaries, is the heavy garment that widens towards the bottom, beneath which somewhat clumsy, bare feet protrude. As the garment extends down to a relatively small plinth—carved from the same block as the figure—alongside the feet, this increases the sculpture’s stability. With this plinth, the statue would have been set into a base or— as repeatedly attested in the sanctuary on the Eastern Acropolis of Idalion—directly inserted and fixed into corresponding cuttings in the rock. Iconographic and stylistic details suggest that the sculpture originally came from the central Mesaoria plain of Cyprus and was most likely erected there as a votive offering in one of the numerous sanctuaries, for example in the sanctuary of the Great Goddess/Aphrodite at Idalion. Despite its impressive size, it is unlikely to have represented a deity, but rather a visitor to the sanctuary—a so-called adorant—possibly a priestess of the cult of the Great Goddess.
The sculpture appeared on the art market around 1930 and therefore lacks a secure archaeological provenance. It is notable that during those years a considerable number of high-quality Cypriot antiquities, including several large-scale sculptures, entered the market. This may point to increased illegal excavation activities at the time, possibly encouraged by the spectacular results of the Swedish Cyprus Expedition conducted between 1927 and 1931. The piece was acquired from the Paris art market by the German banker and art collector Eduard von der Heydt (1882–1964) and, together with the bulk of his extensive private collection, entered the Museum Rietberg in Zurich in the mid-20th century.
Ελληνική απόδοση:
Το άγαλμα, ύψους 166 εκ., αποτελεί ένα από τα ελάχιστα πλήρως διατηρημένα παραδείγματα κυπριακών γυναικείων αγαλμάτων της Αρχαϊκής περιόδου. Αποδίδεται σε αυστηρά μετωπική στάση και η επίπεδα επεξεργασμένη λίθινη μορφή εικονίζεται όρθια. Το αριστερό χέρι εφάπτεται στο πλάι του σώματος κρατώντας σίτουλα, ενώ το δεξί προβάλλεται μπροστά από το άνω μέρος του σώματος και κρατά ένα έντονα σχηματοποιημένο άνθος ανάμεσα στα μικρά στήθη, πιθανότατα λωτού. Η υψηλή κοινωνική θέση της απεικονιζόμενης γυναίκας προκύπτει —πέρα από τη σημαντική οικονομική δαπάνη που απαιτούσε η κατασκευή ενός τόσο μεγάλου λίθινου αγάλματος— και από τον πλούσιο διάκοσμο. Φέρει δύο πολυσειρές περιδέραια με κεντρικά μενταγιόν και ένα εφαρμοστό περιλαίμιο, επίσης πολύσειρο, με κεντρικό διακοσμητικό στοιχείο, καθώς και ογκώδη ενώτια και τις χαρακτηριστικές για την Κύπρο ωτοκαλύπτρες, πιθανότατα από φθαρτό υλικό, και ταινία ή διάδημα στα μαλλιά. Το πρόσωπο, με τα λοξά, αμυγδαλωτά μάτια, δεν φέρει πλέον το αρχαϊκό μειδίαμα, γεγονός που υποδηλώνει σχετικά όψιμη χρονολόγηση εντός της κυπροαρχαϊκής περιόδου.
Χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου, αλλά και συναφές με τον τρόπο τοποθέτησης στα κυπριακά ιερά, είναι το βαρύ ένδυμα που διευρύνεται προς τα κάτω, κάτω από το οποίο διακρίνονται κάπως αδέξια, γυμνά πόδια. Καθώς το ένδυμα φτάνει έως τη σχετικά μικρή πλίνθο, λαξευμένη από το ίδιο λίθινο τεμάχιο με τη μορφή, ενισχύεται η σταθερότητα του γλυπτού. Μέσω της πλίνθου το άγαλμα ενσωματωνόταν σε βάση ή —όπως έχει επανειλημμένα διαπιστωθεί στο ιερό της Ανατολικής Ακρόπολης του Ιδαλίου— τοποθετούνταν και στερεωνόταν απευθείας σε αντίστοιχες κοιλότητες του βράχου.
Εικονογραφικά και στιλιστικά στοιχεία υποδεικνύουν ότι το γλυπτό προέρχεται αρχικά από την κεντρική πεδιάδα της Μεσαορίας στην Κύπρο και πιθανότατα είχε αποτεθεί εκεί ως αναθηματικό δώρο σε ένα από τα πολυάριθμα ιερά, όπως για παράδειγμα στο ιερό της Μεγάλης Θεάς/Αφροδίτης στο Ιδάλιον. Παρά τον εντυπωσιακό του όγκο, δεν απεικονίζει θεότητα, αλλά μια επισκέπτρια του ιερού, μια λεγόμενη «προσκυνήτρια», ή ενδεχομένως ιέρεια της λατρείας.
Το γλυπτό εμφανίστηκε στην αγορά τέχνης γύρω στο 1930 και συνεπώς δεν διαθέτει ασφαλή αρχαιολογική προέλευση. Είναι αξιοσημείωτο ότι εκείνη την εποχή μεγάλος αριθμός κυπριακών αρχαιοτήτων υψηλής ποιότητας, μεταξύ των οποίων και αρκετά μεγάλης κλίμακας γλυπτά, διοχετεύθηκαν στην αγορά τέχνης. Αυτό ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη αυξημένης παράνομης ανασκαφικής δραστηριότητας, ίσως ενθαρρυμένης από τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της Σουηδικής Κυπριακής Αποστολής (Swedish Cyprus Expedition) που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1927 και 1931 στην Κύπρο.
Το αντικείμενο αποκτήθηκε από τον Γερμανό τραπεζίτη και συλλέκτη έργων τέχνης Eduard von der Heydt (1882–1964) από την αγορά τέχνης του Παρισιού και μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της εκτεταμένης ιδιωτικής του συλλογής κατέληξε στα μέσα του 20ού αιώνα στο Μουσείο Rietberg της Ζυρίχης.